Het gebruik van adhd-medicatie is de afgelopen twintig jaar verviervoudigd, zo meldde het CBS. Meteen barstte de discussie los dat we tegenwoordig alles maar met pillen oplossen. Dat maakt pijnlijk duidelijk hoe weinig kennis en begrip er is voor neurodiversiteit.
Dat het medicijngebruik de afgelopen jaren met name is gegroeid onder vrouwen van boven de twintig, is goed nieuws. Dat betekent dat adhd nu eindelijk ook bij vrouwen wordt herkend. Het laat ook zien dat een adhd-brein niet alleen voor problemen zorgt op school. Een standaard kantoortuin houdt ook totaal geen rekening met de behoeftes van een anderswerkend brein.
Eén op de twintig mensen heeft waarschijnlijk ‘last’ van adhd, evenveel mannen als vrouwen, jong en oud. Onze hele maatschappij is ingericht op de standaard van die 19 ‘normale’ mensen. Die last die iemand met adhd ervaart, gaat verder dan een gebrek aan concentratie of wiebelen op je stoel. Een diagnose kan helpen om meer begrip te krijgen dat je dingen anders doet. Al vraagt dat wel om meer kennis van adhd om te weten dat dat niet uit onwil maar uit onkunde is.
De meeste mensen weten alleen dat adhd betekent dat je brein prikkels niet goed filtert. Een vogel die langs vliegt, de geur van verse koffie, een windvlaag of de tikkende klok. Al die prikkels vragen evenveel aandacht als een docent die iets probeert uit te leggen of een collega die een presentatie houdt. Medicatie kan helpen om de onbelangrijke prikkels te onderdrukken. Maar dat is slechts een klein deel van waar iemand met adhd tegenaan loopt.
Belangrijk is het gebrek aan tijdgevoel. Iemand met adhd kent slechts twee tijden: ‘nu’ en ‘niet-nu’. ‘Dat doe ik straks’ betekent dat het niet meer gebeurt, tenzij een docent, een collega of een wekker je opnieuw helpt herinneren. Dat is geen onwil, maar ‘straks’ valt in de categorie van ‘niet-nu’ en dat staat gelijk aan nooit.
Zo heeft mijn zoon voor zijn vaste trainingen drie alarmen in zijn telefoon staan. Het eerste alarm betekent ‘nu omkleden’. Het tweede alarm zegt ‘nu fietsen’. Het derde alarm is voor als hij tijdens het klaarmaken door iets is afgeleid en hij ‘tegen de tijd in moet fietsen’. Soms zijn zelfs die drie alarmen niet genoeg en mist hij ongewild zijn training.
Het is een voorbeeld van hoe iets simpels voor iemand met adhd ingewikkeld kan zijn. Het vergt ongelooflijk veel extra organisatie om een leven met adhd op de rit te krijgen. Medicatie zorgt voor ruimte in het overvolle adhd-brein om broodnodige routines aan te leren. Die medicatie is heftig spul. Het doet iets met het brein. Dat neem je liever niet. Maar het is helaas noodzakelijk om mee te kunnen draaien in een maatschappij die geen rekening houdt met neurodiversiteit. Want de pil die zorgt voor meer begrip en tolerantie, moet nog worden uitgevonden.
Deze column is op 16 juli 2025 gepubliceerd in het Noordhollands Dagblad, Leidsch Dagblad, de Gooi- en Eemlander, Haarlems Dagblad en IJmuider Courant.
