‘Welke gehaktbal heeft dit advies geschreven? Handen af van mijn gehaktbal.’ Alsof iemand zojuist de laatste gehaktbal van zijn bord prikte, reageerde Wilders op de voorpagina van het AD die stelde dat we nog maar één gehaktbal per week zouden moeten eten. Als je zoals Wilders niet bereid was de rest van het artikel te lezen, kon je op basis van de kop de conclusie trekken dat er iemand een vleesquotum wilde invoeren. De rest van het weekend ging de populistische discussie of het een onsje minder mocht zijn verder in de voetbalkantines en de talkshowtafels.

De platgeslagen gehaktballenpraat volgde op een adviesrapport van de voedselcommissie van het wetenschappelijke medisch tijdschrift the Lancet. Het advies kwam van tientallen internationale wetenschappers, van medisch specialisten tot klimaatwetenschappers, en onder wie onderzoekers van de Universiteit Wageningen.

Op basis van hun wetenschappelijke kennis stelden zij het ideale dieet vast. Voor het eerst onderzochten zij wat de impact op de planeet zou zijn als de hele wereld zou eten volgens dat dieet. Wat blijkt? Met het zogenoemde Planetary and health diet is het haalbaar om de naar verwachting 9,6 miljard mensen in 2050 van voldoende gezond voedsel te voorzien.

Dat is natuurlijk heel goed nieuws. Dat het überhaupt haalbaar is om zo veel monden te voeden met deze ene planeet, had de kop op de voorpagina mogen zijn. Niemand hoeft te sterven aan onder- of overvoeding. Wij hebben allemaal een keuze. En de optelsom van de individuele keuzes wat wij elke dag op ons bord leggen, heeft wereldwijde gevolgen.

Het mag geen verrassing zijn dat in de ideale wereld de vleesindustrie een stapje terug zou moeten doen. Maar het ideale dieet is niet gebaseerd op de gevolgen voor het klimaat. Het is samengesteld op de gezondste keuze vanuit medisch perspectief. Vervolgens bleek dat de gezondste keuze ook een duurzame keuze is voor de planeet. Moeder Natuur had deze ingenieuze win-win-situatie al voor ons uitgedokterd.  

Alleen in tegenstelling tot wat goed voor ons is, zijn wij de laatste decennia juist steeds meer vlees gaan eten. Het was niet normaal om elke dag een bal gehakt op je bord te hebben liggen. We noemen het vooruitgang dat de meesten van ons zich dat nu wel dagelijks kunnen permitteren. Nederlanders eten nu gemiddeld 480 gram vlees per week. Dat is het vijfvoudige van wat medisch gezien goed voor ons is en het dubbele van wat we in de jaren vijftig aten.

Toch dwingt niemand ons ingewikkelde veganistische curry’s te eten. Je kunt ook je steentje bijdragen als je een weekmenu uit de keuken van de jaren vijftig aanhoudt. Vervang simpelweg oma’s gehaktballen op maandag door oma’s capucijnerschotel en op vrijdag door oma’s bruine bonensoep. Wil je onderdeel zijn van de problemen in de wereld of van de oplossing? We hebben allemaal een keuze.

Deze column is op 8 oktober 2025 gepubliceerd in het Noordhollands Dagblad, Leidsch Dagblad, de Gooi- en Eemlander, Haarlems Dagblad en IJmuider Courant.