Het was een adembenemend moment toen om 10:26 uur op 10 september 2008 de deeltjesversneller Large Hadron Collider, kortweg LHC, voor het eerst een bundel protonen met bijna de snelheid van het licht afvuurde. Critici vreesden vooraf dat daarbij kleine zwarte gaten zouden ontstaan die aardbevingen en vloedgolven konden veroorzaken. De hele aarde zou mogelijk vergaan. Betrokken onderzoekers werden zelfs met de dood bedreigd, zo bang waren sommigen voor het onbekende experiment.
De wetenschappers hoopten met hun experimenten nieuwe deeltjes en krachten te kunnen ontdekken. En zij kregen gelijk. De wereld verging niet, maar het grootste apparaat ooit gebouwd heeft wel al tal van nieuwe inzichten opgeleverd.
Het hoogtepunt was in 2012, toen de Cern-onderzoekers het bestaan van het higgsdeeltje durfden te claimen. De bekendmaking door Cern was een wereldwijd hoogtepunt voor iedereen met een beetje liefde voor natuurkunde. Alle media deden hun uiterste best om in normale-mensentaal uit te leggen waarom al die wetenschappers zo buitensporig blij en zelfs emotioneel waren. Daar slaagden ze niet allemaal even goed in, maar het was wel voor iedereen duidelijk dat hier iets heel bijzonders aan de hand was.
En nu ligt die stil. Na 5 jaar volledig ontoegankelijk te zijn geweest ligt de deeltjesversneller meer dan een jaar stil voor groot onderhoud. Dat betekent dat het nu voor het eerst mogelijk is om de enorme ondergrondse tunnelbuis van 27 kilometer lang van binnen te zien.
Deze shutdown kunnen we niet zomaar voorbij laten gaan, vonden wij op de redactie. We moeten proberen daar met de grootste fysicafans onder onze lezers naar binnen te gaan.
Dus bedachten we de ultieme higgs-reis naar de LHC: vier dagen volledig in het teken van de experimenten, de geschiedenis en de toekomst van de LHC. De onderzoekers die het higgsdeeltje achterna zaten, geven colleges en het exclusieve clubje lezers kan hen het hemd van het lijf vragen. We eten met zijn allen en discussiëren met een goed glas wijn nog even verder.
Mooie plannen maar een spannende uitdaging om te regelen, zo blijkt. Het is een enorme administratieve puzzel om de verschillende experimenten vlak na elkaar te willen bezoeken. Maar het begin is er. Op dinsdagmiddag 26 augustus 2014 mogen we van Cern om 14 uur met maximaal 30 lezers de LHC in, hoera! Hopelijk kunnen we ook de Atlas- en CMS-detectoren van binnen zien. De Alice- en LHCb-experimenten staan eveneens op ons verlanglijstje. Klinkt dit als een droomreis voor u, laat dan alvast uw mailadres achter zodat we u op de hoogte kunnen houden. We maken er sowieso een supermooi feestje van, met veel higgsonderzoekers en hun trouwe volgers.
Dit voorwoord is gepubliceerd in New Scientist, editie april 2014. De Higgs-reis met lezers van New Scientist naar CERN vond plaats in augustus 2014.